Cách cải thiện cộng hưởng giọng hát: 3 bài tập

Âm thanh có đó, nhưng nghe nhỏ. Vừa thử hát to hơn thì giọng hoặc bị bó lại, hoặc mất hẳn. Phản ứng thường thấy là đẩy thêm hơi và thêm sức, và chính phản ứng đó làm âm thanh xấu đi trong phần lớn trường hợp. Việc cải thiện cộng hưởng giọng hát được giải quyết bằng sự phối hợp chính xác hơn giữa nguồn âm, đường dẫn thanh và cách phát âm.

Cộng hưởng không thuộc nhóm năng khiếu mà một giọng hát có hoặc không có. Nó là một phần chức năng của giọng và có thể luyện bằng kỹ thuật. Màu giọng riêng của bạn vẫn giữ nguyên; điều thay đổi là sức vang, độ rõ và sự thoải mái khi bạn điều khiển âm thanh.

Cộng hưởng trong giọng hát thực sự có nghĩa gì

Dây thanh rung và tạo ra một âm cơ bản cùng một chuỗi hoạ âm. Âm thanh thô này chưa phải giọng hát hoàn chỉnh. Chỉ khoảng không phía trên dây thanh, tức là hầu, khoang miệng và các khoang mũi tham gia về mặt âm học, mới khuếch đại một số vùng tần số và làm giảm các vùng khác. Quá trình đó gọi là cộng hưởng.

Từ đây có một giới hạn thực tiễn. Bạn không thể làm đường dẫn thanh to ra như một chiếc loa. Hình dạng của nó thay đổi theo vị trí lưỡi, độ mở của hàm, hình môi, vòm mềm và độ rộng của hầu. Những thay đổi nhỏ cho hệ quả nghe thấy rất lớn: một nguyên âm trở nên rõ hơn, một nốt cao vỡ muộn hơn, một giọng hát vang xa hơn mà không cứng.

Hình ảnh quen thuộc về việc hát “ra phía mặt” hoạt động ở mức cảm giác và không nên bị nhầm với kỹ thuật. Cảm giác rung ở môi, mũi hay gò má đến từ việc âm thanh truyền qua các mô, và khác nhau rất nhiều giữa từng giọng. Nó không chứng minh được cộng hưởng tốt. Hãy đánh giá âm thanh nghe được và sự dễ dàng khi phát âm trước.

Cải thiện cộng hưởng giọng hát bắt đầu từ nguồn âm

Một đường dẫn thanh được tạo hình tốt không bù lại được một âm thanh không ổn định. Nếu hơi rò qua dây thanh quá nhiều, âm thanh sẽ mờ hơi và mất phần lõi. Nếu dây thanh làm việc dưới áp lực quá lớn, âm thanh nghe gắt và hẹp, đồng thời gây mỏi nhanh. Vì vậy việc luyện cộng hưởng chỉ có hiệu quả khi đi cùng một khởi âm cân bằng.

Hãy bắt đầu ở mức âm lượng trung bình và trong quãng dễ chịu. Trên một tiếng “mm” nhẹ hoặc một tiếng “ng”, bạn thường tìm được âm thanh sạch và đều dễ hơn, vì hai phụ âm này không nhả hơi ra cùng một lúc. Sau đó chuyển sang nguyên âm mà không nhảy âm lượng, tức là từ “ng-a” hoặc từ “m-ô”.

Hãy nghe kỹ khoảnh khắc chuyển tiếp. Âm thanh còn tập trung khi nguyên âm mở ra không? Hay nó trở nên mờ hơi, bè ra hoặc bị bó? Điểm này cho bạn một chẩn đoán. Mờ hơi nghĩa là dây thanh còn thiếu sự phối hợp ổn định. Cứng nghĩa là bạn đang đẩy nhiều hơi vào giọng hơn mức nốt đó cần. Trong cả hai trường hợp, câu trả lời nằm ở nguồn âm, không nằm ở việc luyện cộng hưởng thêm.

Áp lực hơi và sức vang là hai chuyện khác nhau

Sức vang không sinh ra từ việc thổi ra càng nhiều hơi càng tốt. Áp lực quá cao buộc giọng phải chống lại, và cổ họng nhận lấy công việc vốn thuộc về cách dẫn hơi và sự phối hợp của dây thanh. Kết quả là to hơn, và ít khi tự do hơn.

Hãy luyện những nốt ngắn trên “nu” hoặc “mu” trong quãng giữa dễ chịu. Giữ âm lượng vừa phải và để ý xem âm thanh có bắt đầu trực tiếp hay không, không có hơi đi trước và không có cú đập cứng. Chỉ khi khởi âm này ra chắc chắn, bạn mới kéo dài nốt hoặc đổi cao độ. Kiểm soát trước cường độ là con đường nhanh nhất ở đây.

Nguyên âm tạo hình cho âm thanh

Nguyên âm không phải là những âm tiết trung tính. Mỗi nguyên âm đòi hỏi một hình dạng cụ thể trong miệng và trong hầu, nên làm nổi bật những vùng tần số khác nhau. Cùng một nốt nghe sáng và tụ trên “i”, mở trên “a” và tối trên “u”. Không màu nào tốt hơn về nguyên tắc; tất cả đều phải phục vụ quãng giọng, phong cách và ý định âm nhạc.

Một lỗi thường gặp là cố giữ nguyên âm không đổi và gần với lời nói khi cao độ lên. Ở quãng cao, yêu cầu phối hợp tăng lên, và một chữ “a” hát quá bè hay một chữ “e” quá dẹt sẽ làm âm thanh tán ra và gây gánh nặng cho vùng thanh quản. Người có kinh nghiệm điều chỉnh nguyên âm một cách tinh tế mà từ ngữ vẫn nghe rõ.

Trước tiên hãy luyện một chuỗi năm nốt trên “mi-mê-ma-mô-mu” trong quãng mà bạn không phải vật lộn. Hãy để hàm buông xuống thoải mái thay vì kéo khóe miệng sang hai bên. Hãy quan sát xem lưỡi có tụt về sau hay căng lên khi chuyển nguyên âm. Đặc biệt trên “i” và “ê”, lưỡi cần độ cao ở phía trước mà không bịt hầu.

Hãy thu âm bài tập. Khi nghe lại, bạn nhận ra nhanh hơn so với lúc đang hát rằng một nguyên âm bị bí, phụ âm cắt mất âm thanh, hay âm lượng tăng lên mỗi lần. Tiến bộ tự thân bắt đầu ở nơi bạn gọi được tên lỗi một cách chính xác.

Phối hợp lưỡi, hàm và vòm mềm

Hàm tạo ra độ mở, và độ mở quá mức vẫn không tạo ra không gian. Khi hàm bị kéo xuống trong lúc lưỡi căng lên, âm thanh trở nên nặng. Hãy để hàm linh hoạt, như thể nó buông xuống từ khuôn mặt. Chuyển động cần đủ, không cần tối đa.

Lưỡi ảnh hưởng đến cộng hưởng mạnh hơn mọi yếu tố khác, vì nó tạo hình phần lớn khoang miệng. Ở nhiều nguyên âm, đầu lưỡi nằm thoải mái phía sau hàm răng dưới. Nếu nó tụt về sau hoặc ép xuống sàn miệng, âm thanh mất độ rõ. Hãy hát chậm một chuỗi trên “la-lô-lu” và kiểm tra xem chỉ có lưỡi thay đổi, trong khi cổ họng và hàm vẫn yên.

Vòm mềm tổ chức không gian âm thanh ở phía trên. Một cảm giác bên trong giống như cái ngáp nhẹ giúp bạn hiểu chuyển động này ở giai đoạn đầu. Đừng bắt chước một cái ngáp lớn khi hát, vì độ rộng giả tạo làm nguyên âm tối đi, làm cách phát âm chậm lại và làm âm thanh rời khỏi lời nói. Điều bạn cần là một sự nâng lên linh hoạt.

Ba bài tập với mục đích rõ ràng

Ba bài tập dưới đây hiệu quả vì mỗi bài đơn giản hoá một nhiệm vụ phối hợp duy nhất. Đừng hát đến kiệt sức. Năm lần lặp tập trung với khả năng kiểm soát nghe được cho nhiều hơn hai mươi lần chạy qua theo quán tính.

Ngân nga vào nguyên âm mở. Trên một nốt dễ chịu, hãy hát “mm-u” và giữ cả hai phần đều nhẹ như nhau. Tiếng “mm” hỗ trợ một khởi âm tụ lại, và phần lõi đó phải sống sót qua lúc chuyển sang “u”. Sau đó lặp lại bài tập với “mm-a”. Nếu chữ “a” to lên hoặc bè ra ngay lúc đó, hãy giảm âm lượng và giảm chuyển động của hàm.

Tiếng còi trên “ng”. Hãy tạo âm mũi xuất hiện khi gốc lưỡi chạm vòm mềm, chính là âm cuối trong từ “vang”. Giữ âm đó và trượt chậm trên nó từ thấp lên cao rồi trở lại, không bóp cổ họng. Âm này hạn chế lượng hơi rò không cần thiết và làm các chỗ chuyển âm khu nghe rõ hơn. Nếu âm thanh đi đều, hãy mở cẩn thận sang một nguyên âm ở điểm cao nhất.

Đổi nguyên âm trên một nốt. Giữ một nốt giữa trên “u-ô-a-e-i” và đổi chậm, không khởi âm lại. Mục đích không phải là làm mọi nguyên âm nghe giống nhau. Mục đích là giữ luồng hơi ổn định trong khi cộng hưởng thay đổi theo chức năng của nó. Nếu một nguyên âm bị vỡ hoặc bị bó, điều đó chỉ ra chính xác vị trí bạn cần luyện riêng.

Vì sao quãng cao đòi hỏi những quyết định khác

Nốt cao ít khi trượt vì thiếu can đảm. Khi cao độ lên, điều kiện rung của dây thanh thay đổi, và cùng với đó là các yêu cầu âm học đối với đường dẫn thanh. Ai mang nguyên khẩu hình, nguyên nguyên âm và nguyên áp lực của quãng giữa lên trên sẽ nhận được sự bó chặt, sự bất ổn hoặc một cú lật giọng đột ngột.

Vì vậy hãy đi lên từ quãng giữa. Giữ âm lượng gọn gàng và cho phép những điều chỉnh nguyên âm nhỏ. Ở trên cao, chữ “a” có thể nghe tròn hơn một chút, chữ “e” bè ít hơn một chút. Mức điều chỉnh này phụ thuộc vào giọng, âm lượng, phong cách và cao độ; không có một khẩu hình duy nhất phù hợp với mọi giọng.

Khi khàn tiếng kéo dài, đau, rát hoặc mất giọng rõ rệt, hãy kết thúc buổi luyện. Những dấu hiệu này không phải là kích thích luyện tập. Công việc kỹ thuật tồn tại để sắp xếp giọng hát, không phải để vượt qua các cảnh báo của nó.

Luyện theo chẩn đoán thay vì theo cảm giác

Hãy bắt đầu mỗi buổi luyện bằng một câu hỏi: tôi đang nghe thấy chính xác điều gì? Quá mờ hơi, quá hẹp, quá tối, quá bè, hay chỉ bất ổn ở một cao độ nhất định? Sau đó bạn mới chọn bài tập. Lặp lại trở thành học có mục tiêu theo cách này.

Khoá học Vocal Foundations của ELITE VOICE được xây dựng đúng trên nguyên tắc đó. Phần việc âm học ở đó đứng trong mối liên hệ với hơi thở, sự phối hợp âm khu và cách phát âm, và mỗi ngày đưa ra những tiêu chí để bạn đánh giá bản thu của chính mình. Điều đó giúp bạn tránh đường vòng của việc bắt chước các bài tập rời rạc mà không biết chúng giải quyết vấn đề nào.

Trong buổi luyện tới, hãy lấy một chỗ đổi nguyên âm ngắn và nghe tìm âm thanh tự do nhất thay vì âm thanh to nhất. Cộng hưởng thực sự đỡ giọng hát của bạn bắt đầu ở đó. Người muốn cải thiện cộng hưởng giọng hát sẽ tiến nhanh hơn với sự chính xác này so với với mọi cách tăng nỗ lực.